Economische waarde van Ons Alexander

zaterdag, 12 januari, 2013 om 11:51

Het onderstaande is een geactualiseerde en aangepaste versie van een post uit 2011 op www.civilsociety010.nl, een ander blog van de arrangeur.

Rotterdam is een mooie stad voor vrijwilligerswerk. Dat niet alleen vanwege de 155.000 vrijwilligers die samen elke week weer 325.000 uur aan de stad schenken. We mogen hier ook trots zijn op een kennisinstituut over vrijwilligerswerk en filantropie, het Erasmus Centre for Strategic Philantropy – ECSP – aan de EUR. Dit centrum – met deze website – levert brandstof voor het opnieuw definiëren van de verhoudingen tussen overheid, markt en civil society. Via discussie-avonden, conferenties, publicaties en opleidingen kunnen vrijwilligers en professionals hun kennis vergroten en de discussie over de toekomst van civil society en filantropie op hoog niveau meevoeren.

Een publicatie uit 2011 van het ECSP gaat over de economische waarde van het vrijwilligerswerk. Omdat er een groeiend besef is dat de waarde die vrijwilligerswerk vertegenwoordigd meegeteld zou moeten worden in nationale rekeningen heeft het ECSP onderzocht hoe je de waarde van vrijwilligerswerk – in dit geval bij Humanitas – zou kunnen berekenen en waar je dan tegenaan loopt. De onderzoekers hebben drie mogelijke methoden bekeken:

De vervangingswaarde van vrijwilligerswerk: wat zou het kosten om het werk van vrijwilligers uit te laten voeren door betaalde krachten?
De investeringswaarde van de vrijwilligers: wat zouden de vrijwilligers hebben kunnen verdienen als ze geen vrijwilligerswerk hadden gedaan maar betaald werk hadden uitgevoerd?
De marktwaarde: wat zouden de vrijwilligers als betaalde medewerkers van een commerciële instelling hebben binnengebracht voor de instelling?

De onderzoekers zijn zich als geen ander bewust dat met dit economische perspectief een aantal belangrijke aspecten van vrijwilligerswerk niet wordt meegewogen: vrijwilligerswerk heeft waarde omdat het juist niet op het verwerven van geld is gericht en het heeft – economische – effecten op vrijwilligers en ‘klanten’ die nu niet worden meegenomen. Verder realiseren zij zich ook dat de gevonden uitkomsten benaderingen zijn van de werkelijkheid.

De vervangingswaarde van het vrijwilligerswerk bij Humanitas hangt af van het gebruikte uurloon en varieert tussen de bijna 9 miljoen euro, bij een ‘informeel’ uurloon van 5 euro, tot ruim meer dan 50 miljoen euro, bij een gemiddeld loon van ruim 17 euro. Een wat ingewikkelder berekening, waarbij verschillende uurlonen tegelijkertijd worden gebruikt, komt tot een schatting van tussen de 20 en 26 miljoen euro.
De investeringswaarde komt uit tussen de bijna 9 miljoen, bij een ‘informeel’ uurloon van 5 euro dat op alle vrijwilligers is toegepast, en op ruim 32 miljoen wanneer er rekening wordt gehouden met opleidingsverschillen en de daarmee samenhangende verschillen in beloning.
De marktwaarde wordt, rekening houdend met niet-declarabele uren en efficiencyverlies, geschat op 35 miljoen euro.

Dan nog even speculeren – op eigen verantwoording wel te verstaan. Wanneer we uitgaan van een waarde die ergens in het midden ligt, bijvoorbeeld 20 miljoen euro, dan is de waarde van een uur vrijwilligerswerk bij Humanitas iets meer dan 11 euro. Laten we voor het gemak dan maar even rekenen met 10 euro.

Doorgetrokken naar Rotterdam als geheel leveren de 325.000 uur de stad dus per week een kleine 3,3 miljoen op. Per jaar een kleine 172 miljoen. Je zult het elk jaar maar mogen toevoegen aan je jaarrekening! Voor lezers die ook het originele artikel hebben bekeken: de afname in het aantal door vrijwilligers geleverde uren tussen 2009 en 2011 kan natuurlijk liggen aan de meetmethode, maar ook aan een daadwerkelijk verminderde inzet. Dat laatste zou een reden tot zorg kunnen zijn. De meting over 2013 zal hier uitkomst moeten bieden.

Voor de deelgemeente Prins Alexander, voor Ons Alexander, levert wat rekenwerk het volgende op. De deelgemeente heeft ruwweg geschat 75.000 inwoners van 13 tot en met 75 jaar (COS, Rotterdam in cijfers, stand begin 2012). Van deze mensen doet ongeveer 34% vrijwilligerswerk (COS, vrijwilligerswerk en informele hulp in Rotterdam 2011). Per vrijwilliger schat het COS de inzet op 1,5 uur per week in 2011 (Vrijwilligerswerk en informele hulp in Rotterdam 2011).

In totaal worden er dan in Ons Alexander per week 38.250 uren vrijwilligerswerk geleverd. Dat zou dan een waarde van 382.500 euro per week vertegenwoordigen. Per jaar een kleine 20 miljoen euro! Nu moeten dit soort berekeningen op de achterkant van een sigarenkistje met de nodige korrels zout worden genomen, maar het geeft wel een indruk van de orde van grootte, namelijk miljoenen. Althans, onder de aannames zoals die hierboven zin beschreven.

De geraadpleegde literatuur:
Meijs, L.C.P.M., Huisman, W.H.A. & Roza, L. (2011). ECSP webpublicatie: de economische waarde van het vrijwilligerswerk bij Humanitas. Verkregen op 16-12-2011 van http://www.erim.eur.nl/ERIM/Research/Centres/Erasmus_Centre_for_Strategic_Philanthropy
/Research/Publications/De_economische_waarde_van_het_vrijwilligerswerk_door_Hum.pdf
. Daar is het document echter niet meer te downloaden. De arrangeur heeft het als pdf beschikbaar mocht u het willen inzien.
De Graaf, P. (2011). Publicatie Centrum voor Onderzoek en Statistiek gemeente Rotterdam: Vrijwilligerswerk en informele hulp in Rotterdam 2011. Hier te downloaden.

 

6 reacties op “Economische waarde van Ons Alexander”

  1. Rene Bekkers zegt:

    De economische waarde van vrijwilligerswerk is sterk overschat in de gangbare berekening van de vervangingswaarde. Het meeste vrijwilligerswerk zou namelijk niet eens vervangen worden door betaald werk als er geen vrijwilligers waren. Maar dat vrijwilligerswerk in de meeste gevallen geen economische waarde heeft betekent nog niet dat het zinloos is. Integendeel: de vrijwilliger maakt diensten mogelijk die er in een volledig door monetaire kosten en baten geregeerde samenleving niet waren. En dat is nou juist de maatschappelijke betekenis van vrijwilligerswerk. We moeten er geen economische waarde aan willen hechten. Het lijkt leuk, zoveel miljoen euro. Maar de motivatie om vrijwilligerswerk te doen komt in een ander daglicht te staan als de vrijwilliger hoort dat hij zonder betaald te worden voor anderen ‘winst’ oplevert. De maatschappelijke betekenis van vrijwilligerswerk wordt ondermijnd door er een economische waarde aan te hangen.

    • Rolf zegt:

      Laten we vooral geen “economisch contract” maken van de menselijke drive om elkaar bij te staan. Maar in een politieke omgeving komt de vraag wel regelmatig naar voren, waarbij de vervangingswaarde inderdaad de zwakte heeft dat bestuurders al snel opmerken dat “we het toch niet zouden gaan betalen”.

  2. Ed van de Peppel zegt:

    Werkgevers, ook Humanitas, zouden er goed aan doen om het economisch belang van vrijwilligers wél in euro’s in te boeken en uit te betalen. Met een terugtredende overheid en het gebruik van vrijwilligers door organisaties om bezuinigingsdoelen na het winnen van aanbestedingen te halen is de traditionele gedachte dat het juist zo leuk is om de maatschappelijke betekenis van vrijwilligers aan een economische waarde te willen hechten achterhaald.
    Het, ongetwijfeld onbedoelde, resultaat is dat overheid en organisaties mensen in een uitkering houdt en dwingt ze onder sommige omstandigheden tot vrijwilligerswerk. Is dat sociaal maatschappelijk nog aanvaardbaar? Je kunt er beter voor kiezen perspectief aan te bieden en te motiveren dan dwang toe te passen. De sterke groei van werkloosheid zou werkgevers moeten inspireren om samen met de overheid in een publiekprivate samenwerking aan de voorkant van de arbeidsmarkt de ruimte die er is om vrijwilligerswerk binnen de wettelijke regels te belonen en zo toe te groeien naar een betaalde baan.

    Hoe is het overigens toch zover gekomen dat bijvoorbeeld het goede doen door het schoonhouden van je omgeving en andere mensen te helpen door rechters middels een taakstraf wordt opgelegd en daarmee goed werk tot slecht in de beeldvorming van de maatschappij brengt; je kunt toch moeilijk volhouden dat een straf “goed” is. Degene die straf krijgt ervaart het toch echt niet als goed voor hem of haar om gestraft te worden, hoe rechtvaardig de jurisprudentie dan ook mag zijn.

    We zullen overigens toch echt van het beeld van die luie werkloze af moeten in onze samenleving willen we in de toekomst er nog iets duurzaams van maken, te beginnen bij de overheid, rechtspraak en werkgevers. Investeren in mensen heeft de toekomst, niet de managementcultuur, in zijn huidige vorm, die we er de laatste jaren van gebakken hebben. Instituten en organisatievormen die het managen van bijvoorbeeld handjes aan het bed gratis door vrijwilligers laten doen maar wel de managers betalen moeten de omslag maken dat het nieuwe vrijwilligerswerk het managen is en handjes aan het bed een inkomen verdienen.
    Betaald werk gaat vaak gepaard met theoretische eisen zoals opleiding, helaas zie je in de praktijk maar al te vaak dat de eisen volledig vervallen als het werk vrijwillig maar niet vrijblijvend wordt gedaan met een schouderklopje als beloning met een toegepaste snelcursus.

    Werk aan de winkel dus, we zullen de samenleving écht anders moeten inrichten op het onderwerp vrijwilligerswerk dan dat we tot nu gewend zijn geweest. De combinatie van kort opeenvolgende economische en sociale crisis dwingt ons.

  3. Lucas meijs zegt:

    Dank allen. Objectief bezien maakt het volgens mij in de ‘politieke’ discussie die Ed benoemt, een groot verschil waar de ‘besparing’ door vrijwilligerswerk terecht komt. Wanneer leden van een voetbalvereniging constateren dat de betaalde kok voor de friet hun 30000 euro per jaar kost, bij deze club was dat 30 euro per lid, vervolgens besluiten dat zelf te gaan doen onder acceptatie van misschien af en toe geen friet, dan zie ik geen enkel bezwaar. Ze verruilen hun eigen tijd tegen hun eigen geld. Als een wethouder besluit 30000 euro te bezuinigen en dan verwacht dat humanitas of een ander dat wel voor haar oplost lijkt me dat een discussie waard

  4. Ed van de Peppel zegt:

    Het door Lucas gegeven voorbeeld geeft precies de morele motivatie én maatschappelijke afweging weer. Een discussie waard. Zeker. Ik stel voor dat we de handschoen oppakken. Laten we onze netwerken aan elkaar knopen en een discussieavond organiseren mét alle belanghebbenden: van individuele ideële vrijwilliger, bijstandstrekker met werkverplichting, profit- en nonprofit- organisaties, ambtenaren, bestuurders, wethouders tot aan een uitnodiging aan verantwoordelijk minister.


Reageer